პოლონეთში ციფრული ბაზრის ზედამხედველობისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის მიმართულებით მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო ცვლილებები ამოქმედდა. საუბარია ელექტრონული მომსახურების მიწოდების შესახებ კანონში შეტანილ ცვლილებებზე, რომლებსაც ხელი 25 სექტემბერს მოეწერა.

ახალი რეგულაციის მიზანია ევროკავშირის ციფრული მომსახურების აქტის — DSA-ს (Digital Services Act) — ეროვნულ დონეზე ეფექტიანად ამოქმედება. ცვლილებები ინტერნეტპლატფორმების საქმიანობის გამჭვირვალობისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის გაძლიერებას ისახავს მიზნად.

ახალი კანონის საფუძველზე, პოლონეთის ელექტრონული კომუნიკაციების ოფისის (UKE) ხელმძღვანელი ქვეყნის ციფრული მომსახურების ეროვნული კოორდინატორი გახდა. ამ როლის ფარგლებში, მას ევალება თანამშრომლობა ევროკომისიასა და ევროკავშირის სხვა წევრი ქვეყნების შესაბამის უწყებებთან, რათა DSA-ით განსაზღვრული წესების აღსრულება ერთიანი სტანდარტით მოხდეს.

პოლონეთის ციფრული ბაზრის რეგულაცია

რა უფლებამოსილებებს იღებს UKE და როგორ შეძლებენ მოქალაქეები საჩივრის შეტანას?

ახალი კანონი ელექტრონული კომუნიკაციების ოფისის ხელმძღვანელს უფლებას აძლევს, განიხილოს მოქალაქეებისა და შესაბამისი უფლებამოსილი უწყებების საჩივრები იმ ინტერნეტპლატფორმების წინააღმდეგ, რომლებიც DSA-ს რეგულირების სფეროში ექცევიან.

ეს ეხება ციფრული შუამავალი მომსახურების მიმწოდებლებს, მათ შორის:

  • სოციალურ ქსელებს;

  • ელექტრონული კომერციის პლატფორმებს;

  • ვიდეოჰოსტინგის სერვისებს;

  • ინტერნეტპროვაიდერებს;

  • ღრუბლოვანი მომსახურების კომპანიებს.

შესაბამისად, მომხმარებელს, რომელიც მიიჩნევს, რომ რომელიმე პლატფორმამ DSA-ით გათვალისწინებული ვალდებულება დაარღვია, შეუძლია საჩივრით მიმართოს შესაბამის უწყებას.

UKE-ს განმარტებით, საჩივარი შეიძლება ეხებოდეს შემთხვევებს, როდესაც პლატფორმა მომხმარებელს არ აწვდის სათანადო განმარტებას მის ანგარიშთან ან განთავსებულ კონტენტთან დაკავშირებით მიღებული გადაწყვეტილების შესახებ. ასევე, საჩივრის საფუძველი შეიძლება გახდეს რეკლამებისა და რეკომენდაციების სისტემების გამჭვირვალობის მოთხოვნების დარღვევა.

მნიშვნელოვანია, რომ მარეგულირებელ უწყებაში საჩივრის შეტანა არ ნიშნავს პლატფორმის მიერ მიღებული კონკრეტული გადაწყვეტილების ხელახლა გასაჩივრებას.

კანონის მიზანია არა კონკრეტული ანგარიშის აღდგენა ან წაშლილი მასალის დაბრუნება, არამედ იმის დადგენა, დაარღვია თუ არა პლატფორმამ DSA-ით განსაზღვრული ვალდებულებები.

რომელი უწყება გააკონტროლებს ციფრულ პლატფორმებს და რა სანქციებია გათვალისწინებული?

ახალი რეგულაციით, პოლონეთში ციფრული ბაზრის ზედამხედველობის ფუნქციები სამ ძირითად უწყებას შორის ნაწილდება:

  • რადიოსა და ტელევიზიის ეროვნული საბჭო (KRRiT) — პასუხისმგებელი იქნება ვიდეომასალების გაზიარების პლატფორმებზე DSA-ს მოთხოვნების შესრულების ზედამხედველობაზე.

  • კონკურენციისა და მომხმარებელთა დაცვის ოფისი (UOKiK) — მომხმარებელთა უფლებების დაცვას უზრუნველყოფს, განსაკუთრებით ელექტრონული კომერციის პლატფორმებთან მიმართებით.

  • ელექტრონული კომუნიკაციების ოფისი (UKE) — ზედამხედველობას გაუწევს ციფრული მომსახურების სხვა კატეგორიებს.

სამივე უწყებას ექნება უფლებამოსილება, ჩაატაროს მოკვლევა და ინსპექტირება, ასევე კანონმდებლობის დარღვევის შემთხვევაში კომპანიებს ფინანსური სანქციები დააკისროს.

ყველაზე მკაცრი სანქციის შემთხვევაში, ჯარიმამ შესაძლოა კომპანიის წინა ფინანსური წლის გლობალური ბრუნვის 6%-ს მიაღწიოს.

შეიქმნება თუ არა ახალი საკოორდინაციო ორგანო?

კანონი ასევე ითვალისწინებს ელექტრონული კომუნიკაციების ოფისთან ციფრული მომსახურების ეროვნული საბჭოს შექმნას. მასში 15-18 წევრი გაერთიანდება, მათ შორის იქნებიან პრეზიდენტის, სეიმის, სენატის, ადამიანის უფლებათა დამცველის, ბავშვთა უფლებათა დამცველის, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ოფისისა და სხვა მარეგულირებელი უწყებების წარმომადგენლები.

ახალი ორგანოს შექმნის მიზანია სხვადასხვა სახელმწიფო ინსტიტუტს შორის თანამშრომლობისა და კოორდინაციის გაუმჯობესება, რათა ციფრული მომსახურების სფეროში რეგულაციები შეთანხმებული მიდგომით აღსრულდეს.

რას ითვალისწინებს ევროკავშირის ციფრული მომსახურების აქტი (DSA)?

ევროკავშირის ციფრული მომსახურების აქტი (DSA), რომელიც სრულად 2024 წლის 17 თებერვლიდან ამოქმედდა, ციფრული პლატფორმებისთვის საერთო ევროპულ წესებს ადგენს.

რეგულაცია განსაკუთრებით დიდ ყურადღებას უთმობს მომხმარებელთა უფლებების დაცვას, უკანონო კონტენტის წინააღმდეგ ბრძოლას, რეკლამების გამჭვირვალობასა და პლატფორმების პასუხისმგებლობას.

პოლონეთში მიღებული ახალი საკანონმდებლო ცვლილებები სწორედ ამ ევროპული რეგულაციის ეროვნულ დონეზე აღსრულებას ემსახურება. შედეგად, ციფრული მომსახურების მიმწოდებლებს დამატებითი ვალდებულებები ეკისრებათ, მომხმარებლებს კი საკუთარი უფლებების დასაცავად საჩივრის შეტანის ახალი მექანიზმი ეძლევათ.