პოლონეთის მთავრობა აქტიურად მუშაობს ახალ საკანონმდებლო პროექტზე, რომელიც 15 წლამდე ასაკის ბავშვებისთვის ინტერნეტ სოციალურ ქსელებზე წვდომას შეზღუდავს. ინიციატივა, რომელსაც ციფრული საქმეთა სამინისტრო და ეროვნული განათლების სამინისტრო ერთობლივად ამუშავებენ, მინისტრთა საბჭოს საკანონმდებლო სამუშაოების ნუსხაში უკვე შევიდა. მთავრობის გეგმის მიხედვით, კანონპროექტის მიღება 2027 წლის პირველ კვარტალშია მოსალოდნელი, რაც მნიშვნელოვან ცვლილებებს მოუტანს ციფრული სერვისებით სარგებლობის წესებს ქვეყანაში.
კანონპროექტის ძირითადი მიზანია, დააწესოს ერთიანი ასაკობრივი ზღვარი და უზრუნველყოს მისი ეფექტიანი აღსრულება, რათა დაიცვას არასრულწლოვნები ონლაინ სივრცეში არსებული რისკებისგან. ეს რეგულაცია არა მხოლოდ ასაკობრივ შეზღუდვას ითვალისწინებს, არამედ მომხმარებლის ასაკის გადამოწმების ახალ მეთოდებსა და პლატფორმების გაზრდილ პასუხისმგებლობასაც მოიცავს.
მინისტრთა საბჭოს საკანონმდებლო სამუშაოების ნუსხაში გამოქვეყნებული ინფორმაციის თანახმად, ინტერნეტ სოციალურ ქსელებზე წვდომის მინიმალური ასაკი 15 წელი იქნება. ეს ნიშნავს, რომ ამ ასაკამდე პირებს არ ექნებათ უფლება, ისარგებლონ იმ სერვისებით, რომლებიც კანონით დაწესებული შეზღუდვის ქვეშ მოექცევიან. პროექტის ავტორები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი პოპულარული სოციალური პლატფორმა თავის წესებში მინიმალურ ასაკად 13 წელს უთითებს, პრაქტიკაში ამ სერვისებით ხშირად უფრო მცირეწლოვანი ბავშვებიც სარგებლობენ. ახალი რეგულაციები მიზნად ისახავს ამ ხარვეზის აღმოფხვრას და ერთიანი, ეროვნული ასაკობრივი ზღვრის დაწესებას, რომლის აღსრულებაც ეფექტიანად იქნება შესაძლებელი.
კანონპროექტში არსებითი მნიშვნელობა ენიჭება იმ სერვისების ზუსტ განსაზღვრას, რომლებსაც შეზღუდვა შეეხება. პროექტი ეყრდნობა ინტერნეტ სოციალური ქსელების ცნებას, რომელიც ევროკავშირის ციფრული ბაზრების აქტში (რეგულაცია 2022/1925) არის მოცემული. შესაბამისად, რეგულაციის საბოლოო ფარგლები დამოკიდებული იქნება მიღებულ კანონმდებლობაზე და იმაზე, თუ როგორ მოხდება კონკრეტული სერვისების კვალიფიკაცია.
ასაკის დადასტურების მექანიზმები და კონფიდენციალურობა
პროექტის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ელემენტია ასაკის სანდო დადასტურების მეთოდების განსაზღვრა. კანონპროექტის თანახმად, პლატფორმებს სამი ძირითადი გადაწყვეტილების გამოყენების შესაძლებლობა ექნებათ:
- ევროპული ციფრული იდენტობის საფულე - ელექტრონული დადასტურების მეშვეობით, რომელიც აფიქსირებს მომხმარებლის მიერ მოთხოვნილი ასაკის მიღწევას;
- mObywatel აპლიკაცია - მექანიზმის გამოყენებით, რომელიც მხოლოდ ასაკობრივი კრიტერიუმის დაკმაყოფილების შესახებ ინფორმაციას გადასცემს;
- სხვა სანდო გადაწყვეტილებები - რომლებიც შეესაბამება ევროკავშირის eIDAS რეგულაციის მოთხოვნებს და შეტანილია ინფორმატიზაციის საკითხებზე პასუხისმგებელი მინისტრის მიერ წარმოებულ სიაში.
პროექტის ავტორები განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობენ პერსონალური მონაცემების დაცვას. სისტემა მხოლოდ იმას დაადასტურებს, მიაღწია თუ არა მომხმარებელმა მოთხოვნილ ასაკს, ყოველგვარი დამატებითი ინფორმაციის, მაგალითად, სახელისა და გვარის, პლატფორმისთვის გადაცემის გარეშე. მიზანი არ არის, რომ ყველა სოციალურმა სერვისმა მიიღოს სრული მონაცემები საიდენტიფიკაციო დოკუმენტიდან. პროექტი ითვალისწინებს ასაკის სელექციური დადასტურების მექანიზმს, ხოლო მისი დანერგვის დეტალური წესები კანონის საბოლოო სახეზე იქნება დამოკიდებული.
აღსანიშნავია, რომ მსგავსი ინიციატივები სხვა ქვეყნებშიც განიხილება. მაგალითად, ნორვეგიის მთავრობა გეგმავს, 16 წლამდე ასაკის პირებისთვის YouTube-სა და Roblox-ზე წვდომა შეზღუდოს, რაც მიუთითებს ციფრული სივრცის რეგულირების საერთაშორისო ტენდენციაზე, განსაკუთრებით არასრულწლოვნების დაცვის კუთხით.
